Metoda „na wnuczka” i „na policjanta” — jak działają oszuści i jak chronić bliskich
Oszuści dzwonią podszywając się pod członka rodziny, policjanta lub pracownika banku i wywierają presję czasu. Jak rozpoznać scenariusz, co powiedzieć bliskim i co zrobić, gdy ktoś już przekazał pieniądze.
Oszustwa telefoniczne na seniorów zmieniają kostiumy, ale scenariusz jest zawsze podobny: nagła sytuacja, presja czasu i prośba o pieniądze lub dane. Najlepszą ochroną jest rozmowa z bliskimi, zanim zadzwoni oszust.
Najczęstsze scenariusze
„Na wnuczka”
Dzwoni ktoś podający się za wnuka lub krewnego — miał wypadek, potrzebuje pieniędzy na kaucję, adwokata, leczenie. Po pieniądze przyjedzie „znajomy”.
„Na policjanta”
Fałszywy funkcjonariusz mówi, że trwa akcja przeciw oszustom i trzeba „zabezpieczyć” pieniądze — przekazać je lub przelać na „bezpieczne konto”.
„Na pracownika banku”
Rzekomy pracownik banku ostrzega przed włamaniem na konto i prosi o kody, instalację aplikacji lub przelew.
„Na lekarza” / „na wypadek”
Rozmówca twierdzi, że ktoś bliski jest w szpitalu i potrzebna jest pilna opłata za leczenie.
Złota zasada
Policja nigdy nie prosi o przekazanie pieniędzy, a bank nigdy nie prosi o przelew na „bezpieczne konto”. Każda taka prośba to oszustwo — niezależnie od tego, jak przekonująco brzmi rozmówca.
Jak rozpoznać oszusta
- presja czasu: „musisz działać teraz”, „nikomu nie mów”,
- prośba o gotówkę, przelew, BLIK lub kody z SMS-a,
- polecenie, by nie rozłączać się i nie dzwonić do rodziny,
- numer na wyświetlaczu może wyglądać jak numer policji lub banku — to tzw. spoofing.
Co powiedzieć bliskim
- Ustalcie hasło rodzinne — słowo, które zna tylko rodzina; kto go nie poda, nie jest wnukiem.
- W razie wątpliwości rozłącz się i zadzwoń samodzielnie do bliskiej osoby na znany numer.
- W sprawie „akcji policji” zadzwoń pod 112 — ale po rozłączeniu, wybierając numer samodzielnie.
- Nie przekazuj pieniędzy nikomu, kto po nie przyjeżdża.
Co zrobić, gdy już doszło do oszustwa
- natychmiast zadzwoń pod 112 i zgłoś zdarzenie,
- jeśli doszło do przelewu lub podania danych — skontaktuj się z bankiem i zablokuj dostęp,
- rozważ zastrzeżenie numeru PESEL w aplikacji mObywatel lub w urzędzie,
- zachowaj numery, SMS-y, opisz rozmówcę.
O podszywaniu się pod numery instytucji piszemy w tekście spoofing — oszuści podszywają się pod numer banku i policji, a o fałszywych SMS-ach — smishing. Ostrzeżenia publikuje Policja.
Częste pytania
Czy policja może poprosić o przekazanie pieniędzy?
Nie. Policja nigdy nie prosi o przekazanie pieniędzy ani o przelew. To zawsze oszustwo.
Co zrobić, gdy dzwoni ktoś podający się za wnuka?
Rozłącz się i zadzwoń do wnuka lub rodziców na znany numer. Nie przekazuj pieniędzy nikomu, kto po nie przyjeżdża.
Czy można odzyskać pieniądze przekazane oszustom?
Czasem — jeśli szybko zgłosisz sprawę policji i bankowi. Im szybciej, tym większa szansa na zatrzymanie środków.
